Zoeken

Religieuze levensbeschouwing in de psychosociale hulverlening : Over het belang van aandacht voor levensbeschouwing in de psychosociale hulpverlening

In dit artikel ga ik in op de relatie tussen religieuze levensbeschouwing en onze bestaanswerkelijkheid en trek daarbij enkele consequenties voor de psychosociale hulpverlening.De aandacht voor religieuze overtuiging en het belang daarvan voor het daadwerkelijk geleefde leven is de laatste decennia groeiend. Lange tijd is dit onderwerp in de breedte van de samenleving taboe geweest. Onder invloed van een sterk logisch positivistische wetenschappelijke werkelijkheidsvisie en daarmee samenhangende secularisering van de maatschappij werd religie lange tijd gemarginaliseerd en weggezet als een privé aangelegenheid van individuen. Aan de relevantie van religieus geloof voor het welzijn van individu en samenleving werd eenvoudig voorbijgegaan. Religieus geloof werd gezien als een relict uit een inmiddels achterhaald stadium van de menselijke ontwikkeling, en gelovigen werden op zijn best minzaam bejegend als medeburgers die immers ook recht hebben op een eigen positiebepaling in dit leven.De laatste jaren echter is op dit punt een duidelijke verandering aanwijsbaar. Zo verschijnen er publicaties waarin het ‘goedrecht’ van religieus geloof door intellectuelen wordt verdedigd en waardoor het intellectuele debat op dit punt weer wordt gevoerd (H.M. Praag, 2008). Daarnaast zorgt het verschijnsel van de multiculturele samenleving ervoor dat de aandacht voor religieus geloof en haar functie groeit. Ook de aandacht in bredere zin voor zingevingsvraagstukken en moraal (denk aan het normen en waardendebat) is debet aan de herlevende belangstelling voor religieuze levensbeschouwingen.Toegespitst op het thema van dit artikel: binnen de psychosociale hulpverlening werd tot voor enkele decennia hoegenaamd geen systematische aandacht besteed aan de levensbeschouwing van de cliënt en zeker niet als het religie betrof. Jan H.G. Janssen concludeert in zijn bestseller over beroepsethiek voor het maatschappelijk werk (1e druk in 1991) in 2007 nog: ‘We kunnen rustig stellen dat religie vaak een blinde vlek is in de hulpverlening: er wordt geen aandacht aan besteed in de intake en ook zelden daarna’. Ook andere getuigen van dat inzicht worden door hem geciteerd (J.H.G. 2007). Tegelijkertijd constateert hij echter dat ‘er geen christelijke of andere religieuze of godsdienstige hulpverlening bestaat’ en waarschuwt:2‘hulpverlening moet vrij maken en de boodschappen aan anderen overlaten’. De waarschuwing is helder en niet zonder grond, maar doet gelijk een daaraan ten grondslag liggend ideaal van waardevrije hulpverlening vermoeden welke zelf kwestieus is.Hoe dan ook, de aandacht voor levensbeschouwing in de hulpverlening is heden ten dage groot. Publicaties over spiritualiteit en zingevingsvragen volgen elkaar in snel tempo op. In curricula van opleidingen in de zorg- en hulpverlening worden deze thema’s zonder moeite teruggevonden.

Publicatie

Redactioneel 'Video-observatie nader bekeken'

Dit is een redactioneel van een themanummer van KWALON over het gebruik van video-observatie voor de verbetering van gespreksvoering in sociaal werk.

Publicatie

Rapportage 2 - ‘Jouw Gezin, Mijn Zorg?’ Hoe gezinshuisouders en ouders constructief kunnen samenwerken

In deze rapportage wordt verslag gedaan van de tweede fase van het onderzoek ‘Jouw Gezin, Mijn Zorg?’ (januari 2018- februari 2019). Door middel van dertien casestudies is in deze fase zicht gekregen op concrete samenwerkingsrelaties van gezinshuisouders en ouders. Er is antwoord verkregen op de volgende onderzoeksvragen:1.Wat zijn de kenmerken van de deelnemende cases?2.Welke belemmerende en bevorderende factoren voor de constructiviteit van desamenwerking zijn te ontwaren in de cases?3.Hoe wordt de samenwerkingsrelatie tussen ouders en gezinshuisouders in de cases concreetvormgegeven?4.Hoe worden de samenwerkingsrelaties beleefd door de jongeren, de ouders en degezinshuisouders?

Publicatie

Rapportage 1 - ‘Jouw Gezin, Mijn Zorg?’ Hoe gezinshuisouders en ouders constructief kunnen samenwerken

Onderzoeksvragen die in de eerste verkennende fase van dit onderzoek aan bod zijn gekomen:1. Wat maakt een samenwerkingsrelatie tussen een gezinshuisouder en ouder constructief en onder welke voorwaarden?2. Hoe krijgt de samenwerking gestalte en hoe wordt dat ervaren door jongeren, ouders en gezinshuisouders?Om deze vragen te beantwoorden is een literatuuronderzoek en een praktijkonderzoek gedaan. Het praktijkonderzoek bestond uit focusgroepen met gezinshuisouders en diepte-interviews met ouders en jongeren.

Publicatie

Professioneel Ouderschap

Het onderzoek ‘Professioneel Ouderschap in Gezinshuizen’ is een tweejarig project dat mede mogelijk gemaakt werd door een subsidieregeling van Stichting Innovatie Alliantie en uitgevoerd door een consortium bestaande uit de Christelijke Hogeschool Ede, Gezinshuis.com en Joozt LSG-Rentray. Als experts zijn betrokken bij dit project de Universiteit Utrecht, het Nederlands Jeugdinstituut, de Hogeschool van Amsterdam en Combinatie Jeugdzorg. Het onderzoek draait om uithuisgeplaatste jongerenmet een complexe geschiedenis, die noodgedwongen in eengezinshuis moeten wonen. Voor publicatie aangeboden resultaten van dit project: • Rapportage van de Focusgroepen • Reflectie-instrument voor gezinshuisouders • Samenvatting van de onderzoeksresultaten • 4 Minimagazines

Publicatie

Pleegzus of gezinshuisbroer zijn

In de pleegzorg of gezinshuiszorg draait het om het opvangen van kinderen in het pleeggezin of gezinshuis. Maar hoe zit het met de eigen kinderen? Wat is volgens hen de waarde van het pleeg- of gezinshuisbroer of -zus zijn? Wat helpt deze kinderen om in evenwicht te blijven? Om deze vragen te beantwoorden hebben we gesproken met acht ‘biologische’ jongeren uit pleeggezinnen en gezinshuizen.

Publicatie

Letterlijk

Het gesprek is het instrument bij uitstek van de sociaal werker. Maar wat gebeurt er eigenlijk tijdens een professioneel gesprek? De analyse van drie gesprekssituaties in dit artikel toont aan wat we daarvan kunnen leren.

Publicatie

Jouw Gezin, Mijn Zorg? - Mini-magazine 04

Dit is het vierde mini-magazine over het onderzoeksproject ‘Jouw Gezin, Mijn Zorg?’. In dit onderzoek staan gezinshuizen centraal. Zij bieden een plek aan jongeren die niet meer thuis kunnen wonen. Helaas komt het nog te vaak voor dat deze jongeren vroegtijdig een gezinshuis verlaten, met alle nadelige gevolgen van dien.In dit mini-magazine: een interview met Harmke Bergenhenegouwen (vanuit het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) betrokken bij het onderzoeksproject), een interview met Yvonne Aartsen en Gé Haans (professionals uit de praktijk) en een interview met Herm Slotman (docent aan de CHE).

Publicatie