Publicaties

Praktijkgericht onderzoek in het hbo

Bij praktijkgericht hbo-onderzoek gaat het meestal om het in kaart brengen van de complexiteit van de praktijksituatie om de oriënteringsbasis die ten grondslag ligt aan het professionele handelen te verbreden. Door vergelijking van verschillende hbopraktijkonderzoeken zijn complexe patronen te onderscheiden die kunnen helpen bij het ontwikkelen van generiek inzicht in complexe praktijksituaties. Juist die generieke kennis is weer belangrijk als onderbouw voor nieuw onderzoek, als ondergrond voor de opleiding van nieuwe professionals en als belangrijk hulpmiddel ten behoeve van de verbreding en verdieping van de omgevingssensitiviteit van in de praktijk werkzame reflectieve professionals.

Geloven in Context | 01-01-2017

Praktijkvoorbeeld: Samen werken aan meer inclusieve en diverse lerarenopleidingen

Het Nederlandse Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap faciliteert de alliantie ‘Divers voor de klas’ om een vierjarig project uit te voeren gericht op meer diverse en inclusieve lerarenopleidingen. Door te streven naar een inclusieve cultuur wordt beoogd dat meer studenten uit minderheidsgroepen voor een lerarenopleiding kiezen en doorstromen naar het onderwijs, waardoor het lerarentekort wordt verkleind. Een nulmeting laat zien dat studenten die een inclusieve cultuur op de lerarenopleiding ervaren, eerder verwachten in het onderwijs te gaan werken. Dit wijst erop dat een inclusieve cultuur mogelijk kan bijdragen aan minder uitval van studenten en meer studenten zich verbinden aan het onderwijs, wat uiteindelijk kan bijdragen aan het verkleinen van het lerarentekort.Het project ambieert een meer diverse instroom en inclusieve cultuur bij de negen deelnemende lerarenopleidingen te bevorderen. Werk maken van inclusie is een gevoelige en complexe ambitie, met als risico dat men blijft hangen in beschuldigingen als niet de goede taal wordt gebruikt. Om constructief en structureel aan een inclusieve cultuur te werken, zijn eerst de concepten inclusieve cultuur en diversiteit helder gedefinieerd en is in de literatuur nagegaan hoe diversiteit en inclusie versterkt kunnen worden. Op basis hiervan is een online werkomgeving ontwikkeld. Gebruikerservaringen met de werkomgeving laten zien dat deze leidt tot het ontwikkelen van een visie, gemeenschappelijke taal en bewustwording bij alle medewerkers binnen de opleiding en tot een concreet actieplan.Tijdens dialoogsessies met de negen lerarenopleidingen wordt duidelijk hoe gevoelig het werken aan inclusie ligt en wat in de specifieke context remmend is en vragen oplevert. Er ontstaat ruimte voor zelfreflectie bij alle betrokkenen. Een gedeeld inzicht uit de dialoogsessies is dat een inclusieve en diverse opleiding vraagt om een opleidingsbrede aanpak en nauwe samenwerking met opleidingsscholen.De combinatie van de werkomgeving, kennissessies en dialoogsessies dragen bij aan het delen van concrete inzichten en handvatten om daadwerkelijk met elkaar aan de slag te gaan. Het project is, gezien deze eerste ervaringen met de opzet en de sterke aanwas van het aantal lerarenopleidingen, een veelbelovend praktijkvoorbeeld waarmee uiteindelijk het lerarentekort kan worden tegengegaan.

Samen Divers | 01-12-2023

Praten over onderwijs met behulp van een gespreksprotocol in een leergemeenschap

Dit onderzoek geeft een inkijkje in hoe een professionele leergemeenschap vorm gegeven kan worden en biedt een instrument om de kwaliteit van de gesprekken tussen leraren te bevorderen met behulp van een gespreksprotocol. De leergemeenschap is geïnspireerd op de kennisspiraal van Nonaka en Takeuchi waarbij wordt uitgegaan van een gezamenlijke leervraag. Aan de hand van theoretische noties rondom die vraag gaan leraren aan het werk in hun klas, kijken naar elkaars praktijk door middel van filmpje die leraren zelf van hun eigen praktijk hebben gemaakt en verwoorden hun ervaringen, die ze weer koppelen aan de theoretische noties. Toen de leergemeenschap twee jaar bestond, bleek dat er behoefte was aan een manier waarmee de gesprekken meer diepgang zouden krijgen. Samen met begeleiders van de gesprekken is daartoe een gespreksprotocol ontwikkeld.In de een leergemeenschap van 6 scholen is het protocol in 7 groepen gebruikt. Leraren hebben op een vragenlijst aangegeven welke fasen van het protocol bijdragen aan verdieping en welke aspecten van de bijeenkomst voor hen leerzaam waren. Kwantitatieve analyse laat zien dat het gespreksprotocol volgens leraren behoorlijk bijdraagt aan verdieping van de gesprekken. De fase van tips was belangrijk voor leraren omdat die de gelegenheid bood om praktische adviezen te geven, wat leraren erg op prijs stelden. Het protocol lijkt bijgedragen te hebben aan de kwaliteit van de gesprekken. Het zou daarmee een instrument kunnen zijn waar ook andere lerarenopleiders of betrokkenen bij leergemeenschappen gebruik van zouden kunnen maken.

Docent en Talent | 07-04-2015

Preventie als ambivalente tijdstrategie

Preventie is volgens Robert van Putten veel meer dan een beleidsinstrumentvoor interventie. Preventie is een mentaliteit die onze tijdsbeleving kleurt:het heden als somber, het verleden als slecht en de toekomst als mogelijkgoed. Hoewel preventie op zichzelf iets goeds is – het vermindert de risico’sop iets slechts – kent ze zelf ook een risico, namelijk dat het een dominantebenadering van de werkelijkheid wordt, waardoor we het goede van heden enverleden niet volop beleven. Van Putten werkt deze ambivalentie verder uit.

Bezieling en Professionaliteit | 27-01-2025

Preventie en leefstijl in de zorg

Welke barrières ervaren verpleegkundigen wanneer ze met patiënten werk willen maken van leefstijl? Wat zijn mogelijke oplossingsrichtingen? Om deze vragen draaide een rondetafelgesprek in september 2022.

Leefstijl en Gezondheidsbevordering | 06-04-2023

Proces Communicatie Model (PCM) en SI (sensorische informatieverwerking), een waardevolle combinatie voor leerkrachten!

In dit artikel worden twee modellen met elkaar verbonden die allebei ingaan op de werkelijkheid waarin mensen met elkaar samenwerken en op elkaar afstemmen. In onderwijscontexten is het van belang dat de omgeving is afgestemd op de behoeften van de lerende om optimaal tot leren te komen. Deze behoeften liggen zowel op fysiek als psychologisch vlak. Het Proces Communicatie Model (PCM) wil patronen in menselijke communicatie duiden door in te gaan op de achterliggende psychologische behoeften en het sensorische informatieverwerkingsmodel beschrijft de sensorische patronen die het gedrag in de klas kunnen verklaren. Hierbij gaat het om lichamelijke behoeften die het leren bevorderen of belemmeren. De verbinding van deze invalshoeken, lichamelijk en geestelijk, levert een meerwaarde op voor het inrichten van een passend leerklimaat en het bevorderen van het onderling begrip en de zelfkennis die nodig is om gemotiveerd te leren. Om tegemoet te komen aan de talenten (voorkeursstijlen van leren) van kinderen in gesprekken en individuele handelingsplannen biedt dit artikel ook waardevolle aanknopingspunten.

Talenten en Opbrengsten | 01-01-2018

Procesevaluatie Koffieluitjes

Deze procesevaluatie (juli–november 2025) onderzoekt hoe de werkwijze van Stichting Koffieluitjes in de praktijk functioneert en wordt ervaren door deelnemers, vrijwilligers en coördinatoren. Koffieluitjes richt zich op 55-plussers met een klein sociaal netwerk en biedt bijeenkomsten en activiteiten om eenzaamheid te verminderen. De evaluatie laat zien dat deelnemers vooral waardering hebben voor de sociale contacten, een gevoel van verbondenheid en persoonlijke aandacht. Vrijwilligers en coördinatoren ervaren hun rol als betekenisvol en zien duidelijke impact op het welzijn van deelnemers. De werkwijze sluit grotendeels aan bij het eerder opgestelde handboek. Belangrijke succesfactoren zijn aandacht, betrokkenheid, groepsgevoel en samenwerking. Tegelijk zijn er aandachtspunten, zoals taakafbakening, organisatieontwikkeling en het behoud van het ‘Koffieluitjesgevoel’ bij groei. De resultaten ondersteunen verdere versterking en uitbreiding van de aanpak.

Informele Netwerken | 22-05-2026

Professional identity tensions in diverse contexts

We explore how pre-service teachers experience and deal with professional identity tensions during internships in diverse urban primary schools in the Netherlands. The research focuses on the challenges that arise when these teachers’ normative beliefs conflict with those of their pupils, parents, or colleagues. Through interviews with 10 pre-service teachers, five strategies which can help them handle such tensions were identified: adapting themselves to others’ perspectives, avoiding confrontation, not forcing the other to do something, being clear about one’s own beliefs and not adapting to other people’s beliefs, and seeking connection with other people. The findings highlight the complexity of balancing personal and professional identities, emphasizing the need for teacher training programs which can prepare teacher candidates and teachers for these normative challenges.

Samen Divers | 01-08-2024